Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?
1980’li yıllarda ortaya çıkan bilişsel davranışçı terapi günümüzde psikoterapi alanına öncülük etmektedir. Bilişsel ve davranışçı yaklaşımları bütünleştiren bilişsel davranışçı terapi; depresyon, anksiyete bozuklukları, panik bozukluk, sosyal fobi, travma sonrası stres bozukluğu, kişilik bozuklukları, obsesif-kompulsif bozukluk ve şizofreni tedavisinde etkinliği kanıtlanmış bir psikoterapi türüdür.
Bilişsel davranışçı terapiye göre, bireyin duygularını belirleyen şey olaylar değil, algıları veya olaylara yüklediği anlamlardır. Bireyler içsel ve çevresel olaylara düşünce yapıları doğrultusunda anlamlar yüklemektedir. Bireylerin hatalı düşünce yapılarını olumsuz otomatik düşünceleri ve işlevsel olmayan inançları oluşturmaktadır. Kişilerin bu hatalı düşünce ve inançları, uyumsuz davranış ve duyguların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple bilişsel davranışçı terapinin esas hedefi bilişsel ve davranışsal teknikler yardımıyla hatalı düşüncelerin doğru düşüncelerle değiştirilmesini sağlamaktır. Bu sayede uyumsuz davranışlarda olumlu değişikliklerin gözlemlenmesi mümkün olmaktadır.
Bilişsel Davranışçı Terapide Kullanılan Yöntemler
Hatalı düşüncelerin tespit edilmesi, yerine doğru düşüncelerin yerleştirilmesi, işlevsel olmayan tutum ve davranışların işlevsel olanlarla değiştirilmesini kapsayan terapi süreci boyunca çeşitli yöntemlerden yararlanılmaktadır.
- Kişilerin düşünce yapılarındaki hatalarını anlamasına yardımcı olacak sorular sorulmaktadır.
- Kişilere olumsuz düşünce akışını durdurma yöntemi öğretilmektedir.
- Kişiler objektif ve gerçekçi olmaya yönlendirilmektedir.
- Kişilerin çeşitli sorunlar karşısında baş etme stratejileri geliştirmesi sağlanmaktadır.
- Kişilerin tekrarlanan sıkıntıları önleyebilmesi öğretilmektedir.
- Kişilere gevşeme teknikleri öğretilmektedir.
- Kişiler, yapmaktan kaçındığı faaliyetlere başlaması konusunda teşvik edilmektedir.
Bilişsel Davranışçı Terapinin Önemi
Bilişsel davranışçı terapide şimdiki zamana ve var olan probleme odaklanılmaktadır. Terapi sürecinin başlangıcında terapist etkin durumdadır, süreç ilerledikçe terapistin desteğiyle kişilerin sürece katılımı sağlanmaktadır. Problem çözme yöntemlerinin öğretilmesini kapsayan terapi süreci sonunda kişiler karşılaştıkları yeni durumlarda öğrendiği becerileri kullanabilir hale gelmektedir. Eğitsel bir terapi yöntemi olan bilişsel davranışçı terapinin en önemli özelliği kişilere kendi kendilerinin terapisti olabilmeyi öğretmektir.
