Terapötik Uygulamalarda Temel Mesleki Değerler
1. Respect (Saygı) – İnsan Onuruna Saygı
Her bireyin düşünce, duygu ve yaşam tarzına koşulsuz saygı gösterme.
Kapsayıcı bir dil ve yaklaşım benimsemek.
Kişisel kimliklere (etnik, dini, toplumsal cinsiyet vb.) duyarlılık.
Kendi önyargılarını fark etme ve yönetme.
📚 Kaynak: BACP Ethical Framework (2018), Core principle: “Respect for the client’s autonomy, privacy and dignity.”
2. Beneficence (İyilik Yapma)
Danışanın yararını önceleyen müdahalelerde bulunmak; gelişimine katkı sağlamak.
Bilimsel temele dayalı ve kanıtlanmış terapi yöntemlerini kullanmak.
Danışanın yaşam kalitesini artırmayı hedeflemek.
Seansları sadece “zararı engellemek” için değil, “iyileşme potansiyelini” artırmak için yapılandırmak.
📚 Kaynak: Beauchamp & Childress (2013), Principles of Biomedical Ethics
3. Non-Maleficence (Zarar Vermeme)
Danışana doğrudan veya dolaylı zarar vermemek.
Kendi sınırlarını tanımak ve gerektiğinde başka uzmana yönlendirmek.
Travmatik anlatıları yönetirken yeniden travmatize etmemeye dikkat etmek.
Müdahale yorgunluğu, etik dışı bağlılık veya karşı aktarımı fark edip düzenlemek.
📚 Kaynak: Zur, O. (2007), Boundaries in Psychotherapy
4. Justice (Adalet ve Eşitlik)
Tüm danışanlara eşit ve adil hizmet sunmak; ayrımcılıktan kaçınmak.
Sosyoekonomik, etnik, kültürel eşitsizlikleri fark etmek ve terapide yeniden üretmemek.
Adaletsizliğe neden olabilecek kişisel varsayımlardan kaçınmak.
📚 Kaynak: Sue, D. W., & Sue, D. (2016), Counseling the Culturally Diverse
5. Autonomy (Özerklik)
Danışanın kendi hayatı üzerinde karar verebilme hakkına saygı göstermek.
Terapide yönlendirmek yerine destekleyici ve güçlendirici olmak.
Danışanın kendi kararlarını almasına olanak tanımak.
Bilgilendirilmiş onam (informed consent) sürecine önem vermek.
📚 Kaynak: Welfel, E. R. (2015), Ethics in Counseling and Psychotherapy
6. Fidelity (Sadakat & Güven)
Terapötik ilişkinin güvene dayalı olması; söz verilen çerçeveye sadık kalmak.
Seans gizliliğine sıkı sıkıya bağlı kalmak.
Danışana karşı tutarlı ve şeffaf olmak.
Mesleki sınırları net çizmek (duygusal, finansal, fiziksel sınırlar).
📚 Kaynak: Kitchener, K. S. (1984), Intuition, Critical Evaluation and Ethical Principles: The Foundation for Ethical Decisions in Counseling Psychology
7. Self-awareness (Öz Farkındalık ve Sürekli Gelişim)
Kendi duygusal, kültürel ve mesleki durumunun farkında olmak.
Karşı aktarımı tanımak ve yönetmek.
Sürekli eğitimle kendini geliştirmek (CPD).
Süpervizyonu etik zorunluluk olarak görmek.
📚 Kaynak: Ladany, N., Friedlander, M. L., & Nelson, M. L. (2005), Critical Events in Psychotherapy Supervision
Uzm. Psikolog Seliyha Elbeyoğlu tarafından web sitesinde kulanılmak üzere çeşitli yabancı makalelerden derlenerek Türkçe’ye çevrilmiştir.